Een stukje geschiedenis
Tot de Franse Revolutie vormden de dorpen Leut, Eisden en Meeswijk één rijksheerlijkheid. De feodale rechten waren verbonden aan het kasteel van Leut. De eerst bekende bezitter van ‘t Huys van Leut was ene Jacob van Tongeren, in 1300. De familie die het langst het kasteel bewoonde, van 1475 tot 1752, en als Heer de dorpen bestuurde, was het adellijke geslacht van Vlodrop. Rond 1580 bekende Willem van Vlodrop zich tot de reformatie en steunde hij Willem de Zwijger. De protestantisering van de drie dorpen slaagde maar gedeeltelijk. De gereformeerde minderheid genoot een voorkeursbehandeling. Deze godsdienstvrede is vergelijkbaar met de toestand in de Verenigde Provinciën. Leutenaren mochten alleen in het staatse leger dienen.
Naast de gereformeerde gemeenschap woonde hier in de 17de en de 18de eeuw een aantal Joodse families die in de kramerij en kleinhandel actief waren. In 1752 verkocht de familie van Vlodrop het kasteel en de heerlijkheid aan de katholieke Maastrichtenaar Willem van Meeuwen. Het koopcontract bepaalde dat de vrije godsdienstuitoefening gewaarborgd was. Na erfenissen via zijtakken werd Théodore Joseph de Billehé de Valensart in 1817 eigenaar van het kasteel. Zijn dochter Pauline trouwde in 1822 met Charles Ghislain Vilain XIIII. Charles was kamerlid, ambassadeur bij het Vaticaan, gouverneur van Oost‑Vlaanderen en in 1855‑1857 minister van Buitenlandse Zaken in het laatste unionistische kabinet.
In 1830 veranderde hij de Franse tuin rond het kasteel in een Engels park. In 1922 kocht de mijnmaatschappij het kasteel na het overlijden van de laatste dochter van Vilain XIIII en maakte er een ziekenhuis van. Nu is het het rust‑ en verzorgingstehuis Vilain XIIII. In de loop van de 19de eeuw wisselde seizoenarbeid in Duitsland af met korverij. De plaatselijke fanfare heeft er haar ontstaan in 1886 aan te danken. Met de komst van de steenkoolmijnen na 1910 gingen de meeste mannen in de ‘put’ werken.
Bron: Gids voor Vlaanderen (Lannoo)
Wil je meer weten over "Het mooiste dorp van Vlaanderen"?
Hier lees je alle details over de organisatie en partners.
